21 november 2018

BRK-APROA colloquium: Gerestaureerd met de beste bedoelingen

Op 21-22 november 2019 gaat het 10de BRK-APROA colloquium door in het Auditorium Lippens van de Koninklijke Bibliotheek van België in Brussel. 

 

Een kunstwerk of een object van het cultureel erfgoed is geen onbeschreven blad. Wanneer men het object aan een conservator-restaurateur voor een behandeling toevertrouwt, heeft dit al een lange geschiedenis achter de rug. Ontworpen en vervaardigd door een kunstenaar of ambachtsman, is het leven van een kunstwerk onderhevig aan tal van wisselvalligheden. Het colloquium handelt niet over de impact van de tijd op een kunstwerk, maar focust op de conservatie-restauratiebehandelingen die in de loop der tijd werden uitgevoerd ‘met de beste bedoelingen’. Het is van het grootste belang om de realiteit van het object te bekijken, en alles wat er al mee gebeurd is. Daarna dient nagedacht over welke middelen de conservator-restaurateur beschikt, die een nieuwe behandeling gaat uitvoeren.

Elke conservator-restaurateur, zowel vroeger als nu, werkt in de context van zijn tijd, met materialen, technieken en denkbeelden die op dat moment gelden. Maar alles evolueert en wat toen zo veelbelovend leek, blijkt achteraf gezien niet altijd een gelukkige keuze. Er worden ‘fouten’gemaakt, er doen zich ongelukken of onverwachte situaties voor.

Hoe deze behandelingen aanpakken als conservator-restaurateur? Bepaalde materialen en technieken blijken immers na verloop van tijd nefast te zijn voor het behoud van het werk. Sommige restauratiemethodes, gebaseerd op onjuiste of verouderde premissen, worden later tegengesproken door onderzoeken en door de huidige toestand van het object. Hoe kunnen we in dat geval ingrijpen om te verhelpen aan de nadelige gevolgen van een vorige behandeling? En wanneer moeten we overwegen om deze vroegere interventies te beschouwen als onderdeel van de geschiedenis van het object en ze als zodanig te respecteren in plaats van in te grijpen?

En tot slot, ook onze behandelingen zijn maar een fase in het lange verhaal van een kunstwerk, een momentopname in zijn geschiedenis. De interventies van nu zullen op hun beurt door onze opvolgers geëvalueerd worden. Zelfs een minimale behandeling is een ingreep en absolute reversibiliteit is weliswaar een na te streven ideaal, maar anderzijds ook een onhaalbare mythe. Wat zijn de gevolgen van de interventies van vandaag voor de restaurateurs van morgen?

 

Lijst van de titels / Liste des titres

 

Réévaluation de la restauration des peintures murales médiévales du Château de Germolles (France)

Revaluatie van de restauratie van de middeleeuwse muurschilderingen in het kasteel van Germolles (Frankrijk)
Christian Degrigny et Jean-Philippe Farrugia

 

Chiselled in Stone, Embroidered in Silk. The ‘Schmelzzimmer’ in the New Palais of Arnstadt, Thuringia, Germany: Conservation History in the Making

Gebeiteld in steen, geborduurd in zijde. De ‘Schmelzzimmer’ in het Nieuw Paleis van Arnstadt, Thuringen, Duitsland: restauratiegeschiedenis in de maak

Ciselées dans la pierre, brodée en soie. Le ‘Schmelzzimmer’ dans le nouveau Palais d’Arnstadt, Thuringe, Allemagne : histoire de restauration 

Christine Supianek-Chassay

 

Brève histoire des erreurs en restauration de sculpture

Korte geschiedenis van de vergissingen in de restauratie van beelden

Myriam Serck-Dewaide 

 

Le couple Léon Gilissen - Marie-José Marchoul et la reliure de centaines de manuscrits médiévaux de la Bibliothèque royale de Belgique

Het echtpaar Léon Gilissen - Marie-José Marchoul en het inbinden van honderden middeleeuwse handschriften van de Koninklijke Bibliotheek van België

Tatiana Gersten

 

Het lamineren van middeleeuwse handschriften in de 20steeeuw en de nefaste gevolgen. Van Zapon tot PVC

Laminer des manuscrits médiévaux au 20ième siècle et les conséquences néfastes. De Zapon au PVC

Lieve Watteeuw

 

Assemblage ou démontage? Le cas de la sculpture Venus avec dauphin

Assembleren of demonteren? De casus van het beeld van Venus met de dolfijn

 Laura Porcu

 

In eigen boezem kijken. Evaluatie van een afgenomen muurschildering uit het Openluchtmuseum Bokrijk

Se juger soi-même. Evaluation d’une peinture murale déposée du Musée de plein air à Bokrijk

Klara Peeters 

 

Het Braemgebouw van de VUB, (her)ontdekking van identiteit?

Le bâtiment de Renaat Braem de la VUB, (re)découverte d’ identité?

Charlotte Nys

 

De muurschildering Sint-Christoffel in de Grote Kerk, Breda. Het materiaaltechnisch onderzoek in situ en de conservatie-restauratieproblematiek

La peinture murale de Saint-Christophe dans la Grande Eglise de Breda. La recherche des matériaux et techniques in situ et la problématique de conservation-restauration

Karin Keutgens en Bernard Delmotte 

 

Conservation-restauration de repeints historiques au vernis d’un tableau du XVIIIème siècle provenant des collections du Musée Condé à Chantilly

Conservatie-restauratie van de historische vernisretouches op een 18de-eeuws schilderij uit de collecties van de Musée Condé in Chantilly

Florence Adam et Nicole Garnier

 

La methode de ‘régénération’ du prof. Pettenkofer. Quels sont les effets?

De regeneratiemethode van professor Pettenkofer. Wat zijn de effecten ?

Sibylle Schmitt 

 

Een Rubens komt thuis. Een verhaal van omzwervingen, diverse restauraties en wisselende appreciaties
Un Rubens rentre à la maison. Une histoire d’une errance, de différentes restaurations et d’appréciations changeantes

Karen Bonne 

Splendeurs et misères des transferts.  Petit survol de la technologie des transferts autour de La Minerve de P. P. Rubens du Musée Royal des Beaux-Arts d’Anvers

Pracht en ellende van transfers. Kort overzicht van de technologie van transfers rond de Minerva van Rubens uit hetKoninklijk Museum voor Schone Kunsten van Antwerpen

Titania Hess 

 

Une collection, un atelier, une histoire des pratiques. L’atelier de restauration du département des Estampes et de la Photographie de la Bibliothèque nationale de France

Een collectie, een atelier, een praktijkverhaal. Het restauratieatelier van het departement van Prenten en Fotografie van de Nationale Bibliotheek van Parijs

Dominique Lègue-Faisy et Nadège Duqueyroix

 

Goedbedoeld handwerk op textiel erfgoed 

Ouvrage de bonne volonté sur le patrimoine textile

Sofie Grauwels

 

Beware: Fallen Angels. De zoektocht naar het optimaal behoud van de vier engelen in de pendentieven van de Onze-Lieve-Vrouw ter Rijke Klarenkerk in Brussel

Attention : chute des anges. La recherche de la conservation optimale des quatre anges des pendentifs de l’église Notre Dame des Riches Claires à Bruxelles

Sam Huysmans en Judy De Roy 

 

La restauration des cafés de la Belle Epoque à Bruxelles 

De restauratie van de Belle Epoque cafés van Brussel

Emmanuelle Job et Florence Doneux

 

Restauratie versus conservatie bij het herstel van glasramen van de 19de eeuw tot heden

Restauration versus conservation dans le traitement de vitraux du 19ième siècle jusque maintenant

Aletta Rambaut en Katrien Mestdagh

 

Lezing door de winnaar van de BRK-APROA Prijs

Intervention par le gagnant du Prix APROA-BRK

AGENDA

21-22/11/2019, Brussels - Belgium
Op 21-22 november 2019 gaat het 10de BRK-APROA colloquium door in het Auditorium Lippens van de Koninklijke Bibliotheek van België in Brussel. [Meer]
2-5/10/2019, Guebwiller - France
Après avoir consacré son précédent colloque en 2016 aux peintures monumentales en Bretagne, le Groupe de recherches sur la peinture murale (GRPM) invite les chercheurs confirmés et débutants à se réunir autour de la peinture murale en Alsace et dans les régions alémaniques afin de combler un vide. Le colloque sera ouvert à des contributions de synthèse tant qu’à des conférences monographiques mais avec la volonté forte de permettre de faire le point des connaissances sur le sujet. Les interventions s’inscriront dans des champs disciplinaires variés : histoire de l’art, histoire, archéologie, architecture, conservation- restauration. Des posters sont ouverts aux jeunes chercheurs et aux travaux des associations de sauvegarde et de valorisation de ce patrimoine. [Meer]
5-7/09/2019, London - United Kingdom
This conference marks the 5th Interim Meeting of ICOM-CC Glass and Ceramics, and the 34th year of dedicated events from Icon’s Ceramics and Glass Group. [Meer]
1-5/07/2019, Antwerp - Belgium
“Burgundian blacks: summer school on historical recipes of black dyes, inks and paints. Do you want to get an insight in reading, understanding, interpreting and reconstructing historical recipes of black dyes, inks and paints? Then this five-day training is definitely something for you.” [Meer]
 

BRK NIEUWS

30 november 2018
BRK-APROA colloquium, 21-22 november 2019 - Gerestaureerd met de beste bedoelingen. Op 21-22 november 2019 gaat het 10de BRK-APROA colloquium door in het Auditorium Lippens van de Koninklijke Bibliotheek van België in Brussel. De deadline voor het inzenden van abstracts is 11 februari 2019. [Meer]
07 oktober 2018
Op 14 oktober vindt er in het kader van ECHY 2018 (The European Year of Cultural Heritage) in heel Europa voor het eerst de Dag van de conservatie-restauratie van cultureel erfgoed plaats. De beroepsvereniging voor conservators- restaurateurs van kunstvoorwerpen (BRK- APROA) organiseert in samenwerking met haar Europese overkoepelende organisatie E.C.C.O. (European Confederation of Conservator-Restorers' Organisations) een evenement om iedereen te sensibiliseren rond het belang van conservatie-restauratie van cultureel erfgoed. [Meer]
14 september 2018
Beste collega's,  Op zaterdag, 20 oktober, organiseert de BRK-APROA een uniek geleid bezoek aan het Instituut van de Ursulinen en de wintertuin, Bosstraat 9, 2861 Onze-Lieve-Vrouw-Waver. [Meer]
12 september 2018
De petitie staat online. https://www.change.org/p/later-red-onze-liften-sauvons-nos-ascenseurs [Meer]
19 juli 2018
Postprints: Keuzes en dilemma's in de conservatie-restauratie/Choix et dilemmes en conservation-restauration [Meer]